Tijdens de opleiding

Bij coachen is het uitgangspunt dat mensen een zelfsturend vermogen hebben, dat gebaseerd is op reflectie. Dat vermogen wordt aangesproken om de persoon (de cliënt) te helpen zijn doelen te bereiken. Bij ontwikkelingsgericht coachen wordt de student getraind om zijn intra- en interpersoonlijke vaardigheden zo in te zetten dat hij de ander in zelfverantwoordelijkheid en zelfsturing activeert en problemen of vragen tot ontwikkelingen helpt te herkaderen. De student leert persoonsgericht en ontwikkelingsgericht te begeleiden. Of de student nu bezig is om een individu of een groep te coachen, het is die stijl van begeleiden waardoor anderen uit zichzelf in beweging komen; deze stijl sluit naadloos aan op de principes van activerende didactiek.

De cursus Autonoom en Authentiek is een onderdeel van de afstudeereenheid van de bacherloropleiding docent Omgangskunde. Hij bestaat uit twee onderdelen: vijf onbegeleide bijeenkomsten in een subgroep bestaande uit 4 of 5 studenten (met een tussentijdse check met één van de docenten) en een driedaagse training bestaande uit 8 dagdelen, inclusief overnachting, op een locatie buiten de HU. Verder zijn er twee plenaire, begeleide bijeenkomsten op de HU: aan het begin van de onderwijsperiode is er een startbijeenkomst en aan het eind is er de afsluitende evaluatieve bijeenkomst.

De student verdiept zich in de mens in organisaties en organisatieveranderingen. Processen, strategieën en het begeleiden van de veranderingen komen aan bod. De focus van deze cursus ligt op het toepassen van de opgedane kennis over organisatiekunde en op het uitvoeren van onderzoek binnen een onderwijsinstelling.

In deze cursus leert de student hoe hij constructief kan reageren in complexe interacties. Hij wordt zich bewust van mogelijke achtergronden die deze complexiteit veroorzaken (op het gebied van de individuele psychologie, groepsdynamische processen en maatschappelijke context). Tijdens de cursus werkt hij aan een grondhouding die gekenmerkt wordt door onder andere: niet-oordelen, duidelijkheid, directheid, betrokkenheid, humor en gerichtheid op de dialoog en oplossingsgericht werken en handelen.

Complexe situaties die aan bod zullen komen: problemen rondom ordehandhaving, omgaan met weerstand, het hanteren van culturele verschillen, het omgaan met seksistisch, agressief en racistisch gedrag en het omgaan met allerlei conflicten die tussen subgroepen spelen. Door achtergrondliteratuur te bestuderen, casussen te bespreken, te reflecteren op wat een situatie moeilijk maakt voor henzelf en door daadwerkelijk te oefenen in simulaties met acteurs, vergroten de studenten hun weerbaarheid en hun mogelijkheden om daadwerkelijk om te gaan met deze situaties. Ook oefenen zij in het behandelen van complexe situaties die kunnen voorkomen in de toekomstige beroepssituaties van hun leerlingen.

In het onderwijs worden leerlingen beoordeeld. Beoordelingen geven leerlingen en docenten informatie over hoe het staat met het leerproces. Het geeft de school handvatten wat betreft de begeleiding, selectie (bv leerlingen toelaten, of laten zitten) en differentiatie (bv keuze onderwijsniveau). Gezien de consequenties van beoordelen, mogen we hier dus niet lichtzinnig mee omgaan! In deze cursus gaan we in op het toetsen en beoordelen van prestaties van leerlingen, passend bij het competentiegericht onderwijs en aansluitend bij het vakgebied omgangskunde op mbo niveau.

In het eerste deel van de cursus leer je de vmbo-leerlingen en mbo-studenten kennen waar je als docent beroepsonderwijs mee te maken krijgt. Je verdiept je in het omgaan met de grote diversiteit aan talenten en achtergronden van de leerlingen en studenten. Gedrags- en leerproblemen worden behandeld in het thema Passend onderwijs. Deel 2 start met groepsdynamica. Hoe houd je orde, hoe zorg je voor een veilige leeromgeving en wat is nodig om van een groep een goed functionerende groep te maken. We besteden vervolgens aandacht aan het begeleiden van leerlingen en studenten richting functioneren in de maatschappij en het beroep. Hierbij gaat het om thema’s als burgerschapsvorming en (studie)loopbaanbegeleiding en het begeleiden van de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Omdat dit een complexe taak van een docent beroepsonderwijs is, is een belangrijk onderdeel hierbij de vaardigheidstraining op het gebied van communicatie en het beïnvloeden van groepsprocessen in de context van het beroepsgerichte onderwijs. In het derde deel van de cursus leer je het (voorbereidend) middelbaar beroepsonderwijs nog beter kennen. Je oriënteert je op de meest recente ontwikkelingen ten aanzien van de domeinen en de kwalificatiestructuur en op kernconcepten van het leren in een beroepsgericht traject. Je verdiept je in de meervoudige taak van een docent in het (v)mbo en wat dit betekent voor de professionele identiteit van de docent beroepsgericht onderwijs.

Daarnaast leer je vorm te geven aan leerprocessen in het (v)mbo, waarbij je rekening houdt met de specifieke leeruitkomsten van het beroepsonderwijs, de beroepen waartoe je leerlingen en studenten opleidt en de verschillende settingen waarin leren plaatsvindt (schoolse – en werkplek gerelateerde leeromgevingen). De cursus kenmerkt zich door een wisselwerking tussen theorie en praktijk. Verdieping in theoretische kennis wordt toegepast in praktijkopdrachten in het (v)mbo en vanuit de praktijkervaringen ontwikkel je je eigen visie ten aanzien van het docentschap in het beroepsonderwijs.